Noites Abertas 2019

Noites Abertas é un programa de ocio nocturno do Concello de Pontevedra que nesta edición de 2019 chega ao seu XX aniversario. Un proxecto que a pasada primavera obtivo o recoñecemento como «Boa práctica de xestión cultural» por parte da Asociación Galega de Profesionais da Xestión Cultural e a Deputación da Coruña.

Desde o día 25 de xaneiro e ata o 6 de abril desenvolveranse un total de 96 actividades para mozas e mozos de entre 12 e 30 anos de idade. Un amplo abano de actividades culturais, literarias, de lingua, musicais, deportivas, obradoiros de manualidades, talleres de cociña, teatro feminista, programación de videoxogos ou xincanas.

Cartel da actividade

Entre elas, e por cuarto ano consecutivo, o venres 22 de marzo estarei no cemiterio municipal de San Amaro con «Noite no Camposanto». Un paseo para poñer en valor unha parte do patrimonio cultural da cidade do Lérez e observar pequenos detalles máis visibles na noite. En definitiva, un percorrido histórico-artístico á luz das lanternas sen interromper o ambiente diario do recinto funerario.

A actividade precisa inscrición previa a través da web noitesabertas.gal. Xunto coa lanterna, tamén recomendamos levar roupa de abrigo e calzado cómodo. As persoas menores de idade deberán de ir acompañadas.

Festival Atlántica 2019

Traballo no eido do patrimonio cultural, e estiven no Museo de Pontevedra, no MARCO de Vigo e en Etnoga, empresa que cofundei en 2005. Teño especial devoción polo acervo industrial e polo funerario, moitas veces esquecidos… Investiguei con profundidade a historia e o catálogo da fundición Pazó e tamén algúns cemiterios, como os declarados BIC, o de San Amaro de Pontevedra e o de Boisaca. Non narro historias, pero conto a historia (sobre todo da arte!). E igual por iso este ano me convidaron a participar no Festival Internacional de Narración Oral «Atlántica«, para contar historias de camposantos.

Cartaz

Houbo un tempo no que os cemiterios foron relegados a un segundo plano en favor das igrexas. Un tempo no que en Compostela, por exemplo, o «santo sitio» da Quintana andou exposto a toda clase de inmundicias, sendo profanado día e noite coa negociación de compras e vendas, algunhas veces con quimeras, coiteladas, efusión de sangue, actos indecentes, monicreques… un lugar franco a todo xénero de persoas e animais. Pero, que pasaba no resto de camposantos? Cales houbo antes de Boisaca? Pois o venres 15 de marzo contareino a partir das 18 horas en «Morte en Compostela». Un espectáculo de rúa que nos levará por diferentes escenarios, antigos recintos funerarios da cidade intra e extra muros.

Gharlopinha

Coa nova presentación do blog, Gharlopinha e o seu porqué quedan máis ocultos. Por iso, con esta entrada de fin de ano tratarei de explicalo, agardando que no 2014 haxa publicacións de maneira máis habitual!

Instrumental de carpinteiro segundo Xocas

Neta de carpinteiro, recordo a «caseta» do abuelo chea de martillos, gharlopas, sepillos, berberiquís e trenchas. Xunto ás ferramentas, un sen fin de latas de bonito dun quilo de Atunsa e pandeiretas de sardiñas de Escurís espallábanse polas baldas organizando puntas, cravos e arandelas. E certo é que unha base importante da nosa arquitectura foron os carpinteiros, que onda outros profesionais, teceron ao longo dos séculos a armazón do noso patrimonio. Homes, e en menor medida mulleres, cuxos nomes permaneceron no anonimato. E ben seguro que desde a Prehistoria non houbo unha obra neste país na que a madeira non fixera falta!

O etnógrafo Xaquín Lorenzo, Xocas, na monografía sobre os oficios, di do de carpinteiro que foi un dos que máis desenvolvemento tivo grazas á riqueza forestal. Así mesmo, diferencia varias especialidades: os de ribeira, fragueiros, cubeiros, zoqueiros, torneiros, ebanistas, os de armar e os de taller, como o meu avó. A súa «caseta», como tamén denomina Xocas, está ao carón da casa e nela non pode faltar nin o banco nin o «instrumental» que recolle na ilustración que aquí reproduzo, e da que destaco as seguintes ferramentas:

Garlopa: a que dá nome ao blog é, segundo a RAG, unha «ferramenta do carpinteiro máis longa ca o cepillo e con puño, que serve para labrar ou tornar lisas as superficies de madeira»; mentres que Estraviz a define como «plaina grande de carpinteiro para alisar mais a madeira já desbastada».

Cepillo: utensilio de madeira de forma alongada, que leva incrustada, atravesándoo, unha coitela, empregado en carpintaría para quitarlle pequenas láminas á madeira e tornala lisa (RAG); instrumento de carpintaria, pequena plaina com que se alisa a madeira (Estraviz).
Berbequí: aparello constituído por unha manivela dobrada en dous cóbados, en forma de asa, cunha barrena no extremo inferior, utilizado en carpintaría para facer furados na madeira (RAG); espécie de barrena para furar madeira, metal, pedra ou louça (Estraviz).

Madeira: materia compacta e dura que está debaixo da casca das árbores e doutras plantas (RAG); parte lenhosa, compacta e dura do tronco, da raiz e das ramas das plantas ou tábuas, vigas, etc., empregadas em trabalhos de carpintaria (Estraviz). 

Serraduras: conxunto de partículas que se deprenden dunha materia ao serrala (RAG); serrim, pó que cai de qualquer madeira que se serra (Estraviz).

Garlopas, cepillos, trencha e outras ferramentas do(s) avó(s) Ramiro(s)

Por isto, a pretensión deste blog era, e segue sendo, a de poñer en valor o traballo de diferentes profesionais, amosando acertos e fallos que xiran en torno ao noso patrimonio e á nosa cultura. Cabezas de boa madeira para construír, pero tamén miolos cheos de serraduras para destruír.